Ay Neden Güneş’in Değil de Dünya’nın Etrafında Dönüyor?

3 dakika 36 saniye okunma süresi.

gunes neden ayi cekip alamiyor 1661539979

Uzay hakkındaki bilgi haznemizi daima genişletiyor olsak da uçsuz bucaksız cihanımız hakkında hâlâ çok fakat çok az bilgi birikimine sahibiz. Tabanımızda duran gezegenler bile birçok açıdan gizemini koruyor. Bu kadar gizemin ortasında hayal gücünü kullananların başında da farklı sorular yahut senaryolar canlanıyor? 

Örnek olarak “Ay bir gün üzerimize hakikat gelmeye başlasaydı ne olurdu?” gibi bir soruyu gösterebiliriz. Hatta bu mevzu üzerine yaptığımız içeriğimize de göz atabilirsiniz. Artık odaklanacağımız soru ise şu: Devasa bir boyutu olan Güneş, neden Ay’ı Dünya’nın yörüngesinden çekip alamıyor? 

Dünya, Ay’a Güneş’ten daha yakın olduğu için mi Ay’ı kendi etrafında tutuyor?

Gönül isterdi ki bu soruya evet deyip burada sonlandıralım lakin maalesef hayır. Gezegenlerin kütleçekimleri (yani uzaydaki cisimlere uyguladıkları çekim gücü) elbette uzaklıktan etkilenir. Lakin yalnızca buna odaklanırsak kütleçekiminin gücünü etkileyen asıl etkeni gözden kaçırmış oluruz: kütlenin kendisini. 

Uzaydaki cisimlerin kütlesi ne kadar büyükse o kadar büyük bir kütleçekim alanı oluştururlar ve bu kütleçekim alanından ne kadar uzaklaşırsanız üzerinizdeki tesiri de o kadar zayıflayacaktır. 

Devasa Güneş Sistemi’mizin yüzde 99,8’ini Güneş’in kendisi oluşturur:

d0913ce896f8c56326e4e9602de28abdf8a9e520

Güneş ve Ay ortasındaki uzaklık, Dünya ile Ay ortasındaki aralıktan kat kat fazladır. Lakin Güneş, buna karşın Ay’a Dünya’nınkinden 2 kat fazla çekim gücü uygular. Şayet gezegenler Güneş’i turlamıyor olsaydı, Ay’la birlikte Dünya da Güneş’e gerçek son süratle ilerliyor olurdu. Lakin unutmamak gerekiyor ki biz Güneş Sistemi’nde sabit durmuyoruz. 

Güneş etrafında saatte yaklaşık 107 bin kilometre süratle ilerliyoruz:

6cc3fbe652c33c412e236feea40f43f764dc02cb

Bu bağlamda muhakkak vakitlerde ona yaklaşıyor, muhakkak vakitlerde da uzaklaşıyoruz. Bu sayede direkt ona hakikat ilerlemiyoruz ve mesafemiz sabit kalıyor. Ay’ın da Dünya yörüngesindeki süratiyle çizdiği muhakkak bir yol bulunuyor. Bu noktada yalnızca Dünya değil, her gezegen ve yıldız için geçerli olmakla birlikte ‘kaçış hızı’ terimine bakmamız gerekiyor.

Bir cismin üzerinize uyguladığı kütleçekiminden büsbütün kurtulmak için kaçış suratına (ya da enerjisine) ulaşmanız gerek:

  • Roketlerin farklı gezegenleri terk edebilmek için ne kadar süratli gitmesi gerekirdi?

Bunun için harcanması gereken güç ya da ulaşılması gereken sürat, hem cismin kendisine hem de üzerinde bulunulan cismin kütlesine nazaran değişir. Zira bu kısma kadar öğrendiğimiz üzere kütle ve çekim gücü hakikat orantılıdır. Yani Dünya yörüngesinden kurtulmak için ulaşmanız gereken sürat, Ay’ın yörüngesinden kurtulmak için ziyadesiyle yetecek, Jüpiter’inkinden kurtulmak içinse kütle farkı yüzünden yetersiz kalacaktır.

Ay, Dünya etrafında kabaca saniyede 1 kilometre süratle ilerliyor:

f53181e7f7acd230539fc5942b6610056c583ad4

Buna ek olarak da kütleçekimin merkezine bizden daha uzak olduğu için yörüngeden kaçmak için muhtaçlık duyacağı hız da bu oranda değişecektir. Birtakım yerlerde yapılan hesaplamalara nazaran Ay’ın yörüngeden kurtulmak için saniyede 1,2 kilometre süratle ilerlemesi gerekiyor. Aralığa nazaran değişen bu sonuç şayet doğruysa bu kadar küçük bir farkın Ay’ı yörüngemizden atabilecek potansiyelde olması ürkütücü diyebiliriz. 

Yani sorumuzun cevabını ‘Ay’ın gereğince süratli olmaması’ formunda belirtebiliriz. Ancak Ay, Güneş’i değil Dünya’yı turluyor demek yanlış olacaktır. Zira Ay üzerinde ikisinin de çekim gücü vardır:

4bd73c7b9ac85af4dfd726fc3491baf1c7c91aca

Daha kolay halde anlatmak gerekirse Dünya ile birlikte Güneş etrafında döndüğü ortada. Bu soru üzerine yapılan hesaplamalarda çok sayıda değişken bulunuyor ve bu yüzden de kabaca anlatmaktan öbür dermanımız kalmıyor ama bahsin özü bu halde. Fikirlerinizi yorum kısmında paylaşabilirsiniz.

Kaynaklar: Science ABC, Universe Today, Fizik Dersi

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

linktr linktr tumblr tumblr tumblr creativelive flickr flickr flickr flickr flickr flickr flickr docdroid docdroid docdroid msdn technet blogger hackathon proven turkcell hubpages openstreet bandlab esl docdroid docdroid docdroid